اقلام کنترلی و ابزار دقیق چیست؟
ابزار دقیق، تجهیزاتی هستند که در صنعت به منظور اندازهگیری، نمایش و کنترل فرآیندها و پارامترهای حساس و با اهمیت استفاده میشوند. این ابزار در سیستمهای کنترلی مورد استفاده قرار میگیرند. سیستمهای کنترلی شامل بخشهای مختلفی از جمله سنسورها، ترانسدیوسرها، ترانسمیترها، نمایشگرها، کنترلرها و محرکها میشوند. هر یک از این اقلام کنترلی وظایف و اهداف مهمی را بر عهده دارند که شامل موارد زیر است:
اندازه گیری: ابزارهایی هستند که برای اندازه گیری پارامترهایی همچون دما، فشار، ارتفاع، فلو و سایر موارد مورد استفاده قرار میگیرند. ویژگیهای اندازه گیری که حائز اهمیت هستند شامل حوزه، صفر اندازه گیری، انحراف صفر، حساسیت، حد تفکیک، پاسخدهی، خطی بودن، پسماند، دقت و تکرارپذیری میشود.
نمایش: ابزارهایی که پارامترهای اندازه گیری شده را نمایش میدهند، به ایندیکیتور نیز معروف هستند.
کنترل: کنترل پارامترها و مقایسه آنها با مقادیر استاندارد مورد نیاز صنعت، وظیفه ابزارهای کنترلی است.
انتقال اطلاعات: برخی از ابزارهای دقیق، وظیفه انتقال سیگنال از اندازه گیرها به سمت کنترلرها را بر عهده دارند.
انواع اقلام کنترلی و ابزار دقیق
تجهیزات بسیاری در صنعت هستند که به عنوان ابزار دقیق در سیستمهای کنترلی مورد استفاده قرار میگیرند. این اقلام را میتوان به دو صورت تقسیمبندی کرد. در ادامه به این روشها خواهیم پرداخت.
انواع ابزار دقیق از نظر نوع عملکرد
تقسیم بندی این تجهیزات میتواند بر اساس عملکرد آنها باشد. انواع ابزار دقیق کنترلی از نظر نوع عملکرد شامل موارد زیر است:
سنسورها: این قطعات برای اندازه گیری کمیتهای فیزیکی مورد استفاده قرار میگیرند. از جمله این کمیتها میتوان به فشار، دما، ارتفاع مایعات و فلو یا جریان سیالات اشاره کرد.
ترانسمیترها: ترانسمیترها، وظیفه اندازه گیری، تبدیل و تقویت سیگنال را بر عهده دارند. این قطعات پس از تقویت سیگنال، آن را به سمت کنترلرها هدایت میکنند.
ترانسدیوسرها: این قطعات، سیگنالهای خروجی از سنسورها را به سیگنالهای استاندارد تبدیل میکنند.
نمایشگرها: نمایشگرها برای نمایش پارامترهای اندازهگیری شده مورد استفاده قرار میگیرند.
کنترلرها: کنترلر، پس از دریافت سیگنال از ترانسمیترها، پارامترهای اندازه گیری شده را با مقادیر استاندارد مقایسه میکند و در صورت نیاز، محرکهایی مانند شیرآلات را به کار میاندازد تا پارامترها به حالت استاندارد برگردند.
محرکها: در مرحله آخر پروسه کنترل، محرکها یا عملگرها قرار دارند. عملگرها میتوانند انواع شیرآلات صنعتی، موتور الکتریکی و سایر موارد باشند.
انواع ابزار دقیق از نظر پارامترهای مورد اندازه گیری
در این بخش به معرفی چهار نوع از ابزار دقیق بر اساس پارامترهایی که اندازهگیری میکنند میپردازیم. این تجهیزات شامل موارد زیر هستند:
مانومتر یا گیج فشار
این تجهیزات خود در دو نوع گیج فشار خشک و گیج فشار روغنی موجود هستند. این تجهیزات، برای اندازهگیری فشار مایعات و گازها مورد استفاده قرار میگیرند. داخل گیج فشار خشک خالی است در حالی که درون گیج فشار روغنی، با یک مایع شفاف روغنی پر شده است.
ترمومتر
این تجهیزات برای اندازهگیری و نمایش دمای سیالات در صنایع مختلف، مورد استفاده قرار میگیرند. این تجهیزات به دو صورت ترمومتر عمودی و ترمومتر افقی در بازار موجود هستند.
شیر سماوری
یکی از انواع شیرآلاتی که جهت قطع و وصل جریان سیالات در خطوط لوله استفاده میشود، شیر سماوری یا پلاگ ولو است. استفاده از این شیرآلات در قسمت محرک، به تنظیم فشار سیالات کمک میکند.
لوپ
لوپ، لولهای است که به شکل حلقه و در زوایای مختلف موجود است. جنس این قطعه عموما از استنلس استیل است و در قسمت محرک، به کاهش دمای سیال ورودی به گیج و افزایش طول عمر آن کمک میکند.
از دیگر انواع اقلام کنترلی، میتوان به فشارسنج دیجیتال، فلومتر و سوییچ فشار اشاره کرد.د
